Emirdağ Yemek Kültürü

Emirdağ / Yemekleri

Emirdağ Yemek Kültürü

TARHANA ÇORBASI(Türkmen Tarhanası): Emirdağı'nda çok tüketilen bir çorba türüdür. Un, tuz, su ye süzme yoğurt(tercihen deride bekletilmiş yoğurt) yoğrularak iki gece mayalanır. Lokmalar şeklinde çarşaf üzerine serilir ve güneşte kurutulur. Kurutulan tarhana bez torbaya konarak rutubetsiz havadar ortamda saklanır. Kullanılacağı zaman bir tasa pişirilecek kadarı konur, ılık su ile ıslatılarak iyice ezilir ye kaynayan suya süzülür. Bu çorba için tereyağı ve kışlık olarak hazırlanan kuru kıyma(dövme eti) kullanılır. Üzerine yağ, kırmızı toz biber ve kuru yarpuz(yabani nane) kavrularak dökülür. İstenirse tereyağında kızartılan sarımsak da çorbaya ilave edilebilir.


YAYLA ÇORBASI: Bir miktar suda hazırlanan pirinç, un, yumurta, yoğurt karışımı ile terbiye edilir. Üzerine tereyağında kızartılan kırmızı biber ve kuru nane konur. Bir de aynı şekilde yapılan ancak kuru nane yerine maydanoz kullanılan düğün çorbası vardır. Bu çorbaya istenirse haşlanmış nohut da eklenebilir.


MERCİMEK ÇORBASI: Kırmızı mercimek bundan 50 sene önce pek bilinmezdi. Daha çok yeşil mercimek ile yapılırdı.Yapılışı şöyledir: Mercimek haşlanır bu esnada içine bir parça çiğ kıyma atılır. Bunun sebebi mercimeğin kararmasını engellemektir. Tereyağı ve un ile miyane hazırlanır, mercimekle birlikte kaynatılır. Bu mercimek süzgeçten geçirilmeden pişirilir.


PAÇA ÇORBASI: Kelle eti ve paça ile yapılır. Yoğurt ve un ile terbiye edilir. Sarımsak ve sirke konularak yenir. Ekmek eklenir ve yenir.

PİLAVLAR
NOHUTLU PİLAV: Daha çok Kızılcahamam pirinci ile yapılır. Yarım ölçü et suyu ile yapılırsa daha lezzetli olur.
ŞEHRİYELİ PİLAV: Emirdağ'ında yapılan pilavlardandır. Tercihe göre arpa şehriye veya tel şehriye kullanılır.
BULGUR PİLAVI: Pörnek veya Tez bulguru ile yapılır. Domates, yeşil biber tereyağında kavrulur. Üzerine et suyu konur. Yıkanmış bulgur bu suya salınır. İstenirse nohut da konulabilir. İçine katılan ne ise ona göre isimlendirilir. Mercimekli pilav, patatesli pilav vb. Yayılmış yufka ekmek üstüne pilav dökülerek servis yapılır. Artan pilav ertesi gün tereyağı ile kavrularak yufka ile dürüm yapılırsa lezzetli olur.

SEBZE YEMEKLERİ

Emirdağ mutfağında sebze yemeklerinin çeşidi oldukça geniştir. İklimin sebze yetiştirmeye uygun olması bunun başlıca sebebidir. Emirdağ ve çevresinde çok yetiştirilen domates,biber, patates,... ise hem yemeklerde hem de ekmeklerde kullanılır. Ispanak da hem yemeklerde hem de böreklerde kullanılan bir sebzedir.Ayrıca doğal yetişen sirken, toklubaşı vb bitkiler de kullanılır.

EKMEKLER
Şimdi Emirdağ ekmeklerine geçelim. Emirdağ'ında evlerde yapılan Haşhaşlı ekmekler evlerin fırınlarında pişirilir. Somun ekmeği ,hamur teknesinde yoğrulur ve bir süre mayalanmaya bırakılır. Daha sonra temiz bir bezin üzenine dökülür ve hamur dinlendirilmeye alınır. Daha önce yakılan kızgın ekmek fırına bırakılır.

BAZLAMA: Un,tuz,su ye maya bir kapta yoğrulur ve mayalanması için bekletilir. Küçük parçalar halinde el yaslağacında açılıp, kızgın sacın üzerinde pişirilir.

YUFKA EKMEK: Un,tuz,su ye maya bir kapta yoğrulur. Masa üzerinde açılır. Sacın üzerinde pişirilir.

KATMERLİ GÖZLEME: Un,tuz,su,maya ve sıvı yağ ile yapılır. Mayalanan hamur avuç içi büyüklüğünde kesilerek oklava ile açılır.Yağlandıktan sonra katlanır ve tekrar açılır.Kızgın saç üzeninde pişirilir.

KATMER: Un hamur haline getirildikten sonra iki yumruk büyüklüğünde yumaklara ayrılır. Yumağın her biri oklava ile yufka şeklinde açıldıktan sonra üzeri yağlanır ve sürtülmüş haşhaş sürülür. Daha sonra 4 parmak kalınlığında şeritler halinde kesilerek üst üste konulur ve katlanır. Sigara paketi büyüklüğünde karelere bölündükten sonra tekrar oklava ile açılarak özel katmer sacında pişirilir. Sıcak olarak yenir.

ETLİ MANTI: Yufka şeklinde açılan hamur, içine soğan, maydanoz ve et karışımından küçük parçalar konularak 3-5 cm'lik üçgen şekiller halinde katlandıktan sonra kaynayan suda pişirilir. Tepsi içine konularak üzerine tereyağı ve sarımsaklı yoğurt dökülerek yenir.

SİNİ MANTISI: Yufka şeklinde açılan hamur, içine soğan, maydanoz ve kaz eti karışımından küçük parçalar konularak 3-5 cm'lik iki kapalı bohça şeklinde katlandıktan sonra tepsiye dizilir. Üzerine temizlenmiş kaz kanatları konur. Tercihen toprak fırın, yoksa kuzine fırını, eh oda yoksa elektrikli fırında altı üstü kızarana kadar bekletilir. Çıkarılıp üzerine su ilave edilerek kuvvetli ateşte pişirilir. Sini ile servis yapılır.Emirdağ'da 'kaz kar yemeden eti yenmez derler' bu yemek kış yemeğidir.

BAKLAVA: Halk ağzında "baklavı" da denir. Mayasız hamurdan yapılır. Süt, yumurta, bir çay bardağın zeytinyağı, çok az miktarda tuz ve yoğurt katılarak yoğrulur. Hamur biraz dinlendirilir. 70 pazı haline getirilir. Buğday nişastası ile pazılar incecik açılır. Açılanlar temiz bir bez üzenine konur. Biraz kuruyunca, tepsiye üst üste dizilir. 10 pazıda bir kere tereyağı ve havanda dövülmüş ceviz içi serpilir. Nişasta katılarak birbirine yapışmasını engeller. Ateşte kızdırılan bir bıçak ile muska halinde kesilir. Büyük toprak fırında dört tepsi bir arada pişirilebi1ir. Pişirme süresi yaklaşık olarak 4 saattir. Bu arada şerbeti kaynatılır. ılık şerbet yine soğuk olarak baklava tepsisine dökülür.

KADAYIF: Dökme yada kıyma olur. Pişmiş yufka ev makarnasından daha ince kıyılır, tepsiye tereyağı, ceviz içi ile yerleştirilip pişirilir. Üzerine şerbeti dökülür. isteyen şerbetine su yerine süt de katabilir. Bu halde "sütlü kadayıf "denir. Dökme kadayıf ise şöyle yapılır: Un ve sudan yapılan hamur, altında kömür olan bir sacın üstünde süzgeçten geçirilerek pişirilir. Ceviz içi ile birlikte tepsiye döşenir. Altına ve üstüne eritilmemiş yağ konur, fırına verilip kızarınca sıcağı ile sadece süt dökülür. Yeneceği zaman ise şerbeti dökülür.

UN HELVASI: Miyane helvası da denir. Önemli olan miyanenin rengini ayarlayabilmektir. Miyane yeterince kararınca şerbeti dökülür. Bu helvaya kaşık ile şekil verilir servis yapılır kaşık helvası da denir.

EKMEK HELVASI: Un ve tereyağın pembeleştirilir. Başka bir tencerede şerbeti kaynatılır. Karışımın kıvamı ele alınacak şeki1de olmalıdır. Limon tuzu da konan şerbet elle çevrilerek saç tel haline getirilir. Bu arada miyane tepsiye dökülür. Saç tel haline gelen karışım miyanenin üzenine konur. Üç-dört kişi bu karışıma miyaneyi yedirir ve tepsiye döker. Tane tane kesilerek servis yapılır. Yapıldıktan sonra bir iki gün içinde tüketilmelidir. Eğer yeterince iyi çekilmemişse içinden küçük şeker parçaları çıkabilir. Bunların kalmaması için tepsi ateşin üzenine konularak çevirme işlemi yapılabilir.

HAŞHAŞ HELVASI: Haşhaş tohumları belli bir süre kavrulduktan sonra özel taşında sürtülür. Daha sonra sürtülmüş haşhaşın üzerine bal, pekmez veya öncesinden kaynatılmış ve soğutulmuş şeker şerbeti ilave edilerek yenir.

REÇELLER
Yörede yetişen kızılcık, vişne, böğürtlen, dağ çileği gibi meyvelerin reçelleri yapılmaktadır. gül yapraklarından da hoş kokulu reçeller hazırlanır. Özellikle Ramazan ayında gül reçeli sofranın vazgeçilmezlerindendir.

MUTFAK ETNOGRAFYASI
Köylerde yemekler ocaklarda, kuzine sobalarda, maltızda, odun ve kömür ile;ekmekler, baklavalar ise evlerin bahçelerinde bulunan fırınlarda pişirilir. Yörede hemen hemen evde bulunan mutfak araç ve gereçlerinin bir kısmı şunlardır:

El Yaslagacı: Ağaçtan yapılan yassı ve küçük sapı olan bir alettir. Bazlamaç yapımında kullanılır.
Demir Sac: Yuvarlak şekilli saç parçasıdır. Altında ateş yakılarak üzerinde cızleme, gözleme ve yufka pişirilir.Bir de topraktan yapılan saç vardır. Bu sacda daha çok bazlamaç pişirilir.
Güveç: Topraktan yapılan pişirme kabıdır.

  • Okunma: 1601

Yorumlar (0)Yorum Yap